Schelling’in Ayrışma Modeli

Orijinal adı Schelling’s Segregation Model olan model, insanların bir arada yaşamasının belli kriterlere bağlı olduğunu ortaya koyuyor. Irk, din, yaş, etnik köken, dil vb. kriterler, insanların yaşayacakları çevreyi seçmelerinde önemli birer etken. Çıkarılan haritalarda ise, birbirine benzeyen insanların aynı çevrede yaşamaya eğilimli oldukları görülmüş. Thomas Schelling ise bu ayrışmayı benzerlik yönünden tanımlayan bir model yaratmış ve bu sayısal modeli 0 ile 1 arasında ölçeklendirerek adına farklılık indeksi demiş.

Dörder bloktan oluşan, iki farklı şehir düşünelim. Her bir blokta yaşayan 10 kişi olduğunu varsayalım.

Atina: 1 blok zengin (A), 1 blok fakir (B), 2 blok yarı zengin yarı fakir (C ve D)
Prag: 4 blok yarı zengin yarı fakir (A, B, C ve D)

Bu iki şehrin farklılık indeksini bulmak için aşağıdaki formülü kullanacağız:

z: blokta yaşayan zenginlerin sayısı
Z: tüm zenginlerin sayısı

f: blokta yaşayan fakirlerin sayısı
F: tüm fakirlerin sayısı

Formül: |z/Z – f/F|

Atina A Blok: |10/20 – 0/20| = 1/2
Atina B Blok: |0/20 – 10/20| = 1/2
Atina C ve D Blok: |10/20 – 10/20| = 0

Sıra, bu değerleri blok sayılarına göre toplamaya geldi:

1 * 1/2 + 1* 1/2 + 2 * 0 = 1

Burası önemli. Schelling, ölçeği 0 ile 1 arasında tutmak için, sonuç ne çıkarsa çıksın 2’ye bölüyor. Ölçeklendirme için biz de aynısını yapacağız ve Atina’nın farklılık indeksini 0.5 olarak bulacağız. Aynını Prag için de yapalım.

Prag A, B, C ve D Blok: |20/20 – 20/20| = 0

4 * 0 = 0

0 / 2 = 0

Atina’nın farklılık indeksi 0.5 iken Prag’ın farklılık indeksi 0. Yani Atina halkı, zengin ve fakirlerin oturdukları muhitler açısından Prag’a göre daha çok ayrışmaya uğramış; Prag’da ise zenginler ve fakirler aynı yerlerde oturuyor. Bu modeli, sadece zenginler ve fakirler olarak sınırlamaya gerek yok, her türlü konuda kullanmak mümkün.

Leave a Reply